Aşıklı Höyük, Aksaray’ın Gülağaç ilçesine bağlı Kızılkaya köyündedir. Höyük; avcı, toplayıcı ve göçerlerin yerleşik hayata geçtiği, Orta Anadolu’da bilinen ilk köydür. Aşıklı topluluğunun MÖ 9. binyılın ikinci yarısından MÖ 8. binyılın sonlarına kadar aynı yerde, en az 30-35 kuşak boyunca yaşadıkları bilinmektedir.

 

Aşıklı halkı, esas olarak avcı ve toplayıcı bir topluluk olmanın yanı sıra ilk tarım topluluklarındandır. Araştırmalar burada, yerleşik hayata geçildikten sonra tarımın başladığını göstermektedir. Daha önce yabani halde toplanan tahıllar ve bitkiler, Aşıklı sakinleri tarafından ilk kez tarıma alınmıştır. Arpa, buğday ve mercimekgillerin hem yabani hem tarıma alınmış türleri karbonlaşmış tabakalar halinde kazılar sırasında ortaya çıkarılmıştır. Kazılarda bulunan hayvan kalıntıları, yoğun ve bilinçli avcılık yapan yerleşiklerin en sık avladıkları hayvanların koyun, keçi, yaban sığırı, domuz, kızıl geyik, alageyik ve karaca olduğunu göstermektedir. 

 

 

Mimarlık tarihi açısından Anadolu’nun geleneksel bitişik düzendeki dörtgen planlı kerpiç mimarisinin en eski örneği Aşıklı Höyük’te izlenir. Ören yerindeki kazılar sonucunda ortaya çıkarılan bir grup evin birebir kopyaları, höyük girişinde deneysel arkeoloji yöntemleriyle yeniden canlandırılmış ve ziyaretçilere açılmıştır.

 

Tıp tarihi açısından bir ilk de burada gerçekleşmiş ve genç bir kadına dünyada bilinen ilk beyin ameliyatı yapılmıştır. Ameliyat izlerinin bulunduğu kafatası ve Aşıklı Höyük’ten çıkarılan diğer buluntular Aksaray Müzesi’nde sergilenmektedir. 

 

Bölgenin jeolojik oluşumundan kaynaklanan ve volkanik cam adıyla bilinen obsidyen, Aşıklı halkının avcılık, kasaplık, post ve deri işçiliği gibi her türlü günlük faaliyetlerini yürütmelerini sağlayan aletlerin ve silahların hammaddesi olmuştur. 

 

On bin yıllık geçmişe sahip Aşıklı Höyük, 2009 yılında ziyarete açılmıştır. 

 

Kaynak: Aksaray İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü.