Nuri İyem, 1915 yılında İstanbul Aksaray’da doğdu. 1923’te annesi ve teyzesiyle birlikte İşkodra’ya (Arnavutluk) gitti. Burada önce mahalle mektebine sonra bir İtalyan mektebine devam etti. 1924 yılının sonunda annesi ve teyzesi ile birlikte İstanbul’a geri döndü.
Nuri İyem orta öğrenimini İstanbul Fatih Gelenbevi Ortaokulu’nda tamamladıktan sonra küçük yaşlardan beri ilgi duyduğu resme yönelerek, Türk izlenimcisi
Nazmi Ziya Güran’ın desteğiyle, Güzel Sanatlar Akademisi’ne başladı. Sanatçı, öğreniminin ilk yılını Nazmi Ziya Güran Atölyesi’nde tamamladı. Ahmet Hamdi Tanpınar’dan Sanat Tarihi, Estetik ve Mitoloji gibi teorik dersler aldı.
Dededen Toruna Atatürk Türküleri
Güzel Sanatlar Akademisi’nde,
Hikmet Onat,
İbrahim Çallı ve Léopold Lévy atölyelerinde de öğrenim gördü. Öğrenci iken desenleri Servet-i Fünun dergilerinin kapaklarında basılmaya başladı. İyem, 1944 yılında ‘Nalbant’ konulu resmiyle akademiden birincilikle mezun oldu.
{BENZERICERIK="Türk Ressamlar"}
Akademiden sonra askerlik görevini yapmak için asteğmen olarak Trakya’ya gitti. İyem, 1939 yılında askerlikten terhis edildi ve Giresun’da ortaokul resim öğretmenliğine başladı. 1940 yılında, akademide yüksek resim bölümüne yeniden girerek dört yıl daha eğitim aldı.
Şile'de Kır Bahçesi
Nuri İyem, Yeniler Grubu’nun kurucuları arasındadır. Sanatçı, 1940’larda toplumsal sorunları dile getiren gerçekçi-figüratif resimler, 1950’lerde non-figüratif üslupta çalışmalar yaptı. Yeniler Grubu’nun her yıl iki kez açılan sergilerine katıldı. 1946-1983 yılları arasında yaklaşık kırk kadar kişisel sergi açtı. Paris’te (1946), Hollanda’da (1947), Venedik’te (1956), Sao Paulo’da (1957) resimlerini sergiledi. 1960’lardan sonra ise yeniden figüre dönerek ‘kadın’ temalı resimler üretti.
Portre
Sanatçı, 1959-1970 yılları arasında çeşitli duvar resmi çalışmaları yaptı. 1969’da Ankara’da Ulus Çarşısı’na ve 1970’te Türkiye Petrolleri’nin Gölbaşı Gazinosu’na duvar resimleri yaptı. Aynı dönemde, Yeditepe ve Dost dergileri için sanat yazıları yazdı. Tüyap Ticaret Merkezi’nde 50. Sanat Yılı onuruna retrospektif sergisi 1986’da açıldı ve sergi ile ilgili kitabı yayımlandı. 1973’te Cumhuriyet’in 50. Yılı Resim Ödülü’nü, 1977’de Tüyap İstanbul Sanat Fuarı Onur Ödülü’nü, 1989’da Sedat Simavi Görsel Sanatlar Ödülü’nü aldı.
Ayyıldız Tepelikli Kadın Portresi
Sanatçının
Ankara Resim ve Heykel Müzesi’nde, Milli Kütüphane Koleksiyonu’nda, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi’nde ve daha birçok resmi ve özel koleksiyonda eserleri bulunmaktadır.
Nuri İyem, 2005’te İstanbul’da vefat etti.
Kaynaklar:
Ankara Resim ve Heykel Müzesi Başyapıtlar Cilt II, Kıymet Giray, 2020
Nuri İyem ve Neşet Günal’ın Türk Resim Sanatındaki Yeri, Elif Günay, Yüksek Lisans Tezi, 2011