Düzce’nin Konuralp mahallesinde yer alan Prusias ad Hypium Antik Kenti'nin tarihi, MÖ 3. yüzyıla uzanmaktadır. Konuralp ilk olarak tarih sahnesine Hypios adı ile çıkmıştır. Doğudan batıya uzanan, Küçük Melen ve Tabak çayları yakınındaki ovada son bulan bir tepenin üzerine kurulan kasabanın adı Hypios'tan sonra Kieros olarak anılmaya başlamıştır. Mariandynlere ve Herekleia Devleti'ne karşı harekete geçen Bithynler, Kral I. Prusias'ın (MÖ 230-182) eliyle Sangarios'un doğusundaki Kieros'u zapt etmişlerdir. Buraya Bithyn Kolonisi yerleştirerek kısa zamanda eskisine göre daha bayındır hale getiren I. Prusias, şehri birçok abide ile süslemiş ve tahkim ettirdikten sonra adını da değiştirmiştir. Böylece Kieros MÖ 2. yüzyıl sonlarında tarih sahnesinden çekilmiş, kent de kralın adına izafeten “Prusias” ismini almıştır.

 

 

Kentte günümüze ulaşan yapıların en önemlisi tiyatro olup tiyatronun yakınlarında akropol, su kemerleri, atlı kapı ve uzantısı surlar, batı surları, hamam ve Roma köprüsü gibi diğer önemli yapılar bulunmaktadır. Prusias ad Hypium Antik Kenti’nden çıkarılan eserler Konuralp Müzesi’nde sergilenmektedir.  

 

 

Antik Roma’nın ünlü mimarı Vitruvius’un plan şemasına uygun olarak simetrik bir şekilde inşa edilen tiyatro, sahne binası, cavea ve orkestradan oluşmaktadır. Ana yapı malzemesi kireç taşı olup sütun başlıkları, kaideler ve tamburlarda mermer kullanılmıştır. Helenistik dönemde (MÖ 300-30) inşa edilmiştir; eklemeleri ise Roma dönemine (MÖ 30-MS 300) aittir. Tiyatroda gerçekleştirilen kazı çalışmalarında Roma, Bizans ve Osmanlı dönemlerine ait kalıntılar da ortaya çıkmıştır.

 

 

Karadeniz Bölgesi’nde günümüze ulaşan en iyi korunmuş antik tiyatrodur. Tiyatroya ait sahne binası ve yapının güney, doğu ve batı duvarları ayakta kalmıştır. Sahne binası üç giriş yedi pencereden oluşmaktadır ve doğu cephesi büyük oranda günümüze kadar ulaşmıştır. Dokuz kesme bloktan oluşan pencere kemerleri ve on bir kesme bloktan oluşan kapı kemerleri ile sahne binasının üzerindeki yazıt oldukça dikkat çekicidir: “İmparator Caesar Traianus Hadrianus Augustus, onun tüm hanesi, kutsal Senato ve Roma halkı için Markos luilos Proklos sahne binasını ve sahnedeki heykelleri; içindeki süslemeler hariç, üstlendiği imparator rahipliği memuriyeti karşılığı yaptırdı.” 

 

Tiyatronun oturma bölümü; alt (ima), orta (media) ve üst (summa) cavea olmak üzere üç bölümden oluşmaktadır.  Alt cavea on yedi, üst ve orta cavea ise on altı basamak sırasından oluşmaktadır. Cavealar çeşitli uzunluklardaki kireç taşları ile yapılmıştır.

 

Tiyatronun yapımına MÖ 1. yüzyılda başlanmış olmasına rağmen Greko-Romen özelliği göstermektedir. Hilal biçimli yapısı ile Yunan dönemi özelliklerini sergilerken, MS 2. yüzyılda tekrar yapılan sahne binası Roma dönemi özelliklerini taşımaktadır. Cavea üzerindeki aslan ayakları ve kompozit sütun başlıkları, erken Hadrian dönemi özellikleri göstermektedir.

 

 

Şehrin eski su tesisatından kalma on bir adet istinat ayağı günümüze kadar gelebilmiştir. Üzerinden geçen su kanallarını taşıdığı sanılan su kemeri, moloz taş ile yapılmıştır.

 

 

Atlı Kapı ve uzantısı surlar, Prusias ad Hypium Antik Kenti’nin giriş kapısıdır. Sur duvarlarında, farklı dönemlerdeki onarımlar sırasında yazıtlı devşirme malzemeler kullanılmıştır. Lento üzerindeki Grekçe yazıt, bir Prusiaslının annesine yaptırdığı mezar steline aittir. At kabartmalı kapı lentosu, yerel kalker malzemeden yapılmıştır.

 

 

Köprü, Roma dönemine aittir. Özelliği, hiç harç kullanılmadan beyaz mermer blokların bir araya getirilmesi ile yapılmış olmasıdır. 

 

Batı Sur Duvarları 

 

Sur duvarları, 4,7 metre yüksekliğinde ve 118 metre uzunluğundadır. Surun batı ucunda devşirme blok taşlar ile örülmüş giriş bulunmaktadır. Surlar kesme blok taşlarla harçsız olarak yapılmıştır. Sur duvarları Helenistik ve Roma dönemlerine ait olmakla beraber Doğu Roma döneminde onarımlar sırasında devşirme olarak bomos ve diğer mimari parçalar da kullanılmıştır.

 

Kaynak: Düzce İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü.