Zeugma (Belkıs), Gaziantep’in Nizip ilçesinin 10 kilometre doğusunda, tepeler üzerine kurulmuş bir kenttir. Büyük İskender’in generallerinden I. Selevkos Nikator, MÖ 300’de, Büyük İskender’in, Fırat Nehri’ni geçtiği yerde, Selevkeia Euphrates ismiyle bir kent kurmuştur.
Fotoğraf: Official Turkish Museums
Bu kentin karşısına da eşi Apama’nın adıyla ikinci bir kent kurarak, bu iki kenti bir köprüyle birbirine bağlamıştır. Kent, MÖ 31’den itibaren Roma’ya bağlanarak adı geçit-köprü anlamında “Zeugma” olarak değiştirilmiştir.
Fotoğraf: Official Turkish Museums
Roma döneminde kent altın çağını yaşamıştır. MS 256 yılında Sasani Kralı I. Şapur, Zeugma’yı ele geçirerek yakıp yıkmıştır. Bu tarihten sonra Zeugma bir daha eski ihtişamına ulaşamamıştır.
Fotoğraf: Official Turkish Museums
Zeugma, özellikle Roma döneminde, sanat alanında çok ilerlemiş, zengin villaları süsleyen mozaik döşemeler dünya örnekleri ile yarışır hale gelmiştir.
Fotoğraf: Official Turkish Museums
Bölgenin sadece bir bölümünde gerçekleştirilen kazılarda gün ışığına çıkarılan mozaikler Zeugma’nın tam anlamıyla bir mozaik kenti olduğunu ortaya çıkarmaktadır.
Zeugma Ören Yeri kazıları sırasında ulaşılan ve bu alanda bir dünya rekorunu Gaziantep’e ve Türkiye’ye kazandıran bullalar (mühür baskılar) da Zeugma’yı eşsiz kılan özellikler arasındadır.
Helen ve Roma dünyasının doğu sınırının en önemli şehri olan Zeugma, Kommagene Krallığı döneminde benzersiz özelliklere erişen iki adet bütünleştirilmiş tapınak ile çoğu MÖ 2. ve 3. yüzyıllara tarihlenen muhteşem mozaiklerle süslenmiş Roma evleri gibi ünik yapıları içinde barındırmaktadır. Bu yönleriyle dünya mirası adayı olan Zeugma Arkeolojik Siti, 2012 yılında UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’ne alınmıştır.
Kaynak: Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü