Yoros Kalesi, İstanbul ilinin Beykoz ilçesinin Karadeniz ve Marmara Denizini bağlayan Boğaziçi su yolunun kuzeydoğusunda yer alan Anadolu Kavağı Tepesi’nde yer almaktadır.

 

Kale, Rumeli Kavağı üzerinde bulunan İmros Kalesiyle birlikte boğazın girişini kontrol etmek amacıyla kurulmuştur.

 

Kalenin adının "kutsal" yer anlamına gelen Hieron'dan geldiği ifade edilmektedir. Ayrıca mitolojik Tanrı Zeus'un sıfatı olan ve uygun rüzgarlar anlamına gelen "ourios"tan alındığı da öne sürülmektedir. Günümüzde araştırmacılar, Grekçe "dağ" anlamına gelen "oros" kelimesinden türemiş olduğu kanısındadır. Evliya Çelebi ise Yoros Kalesi için "Alina Kral yapısıdır. Yoroz adlı bir rahibin manastırı var idi. Bundan dolayı Yoroz Kalesi derler" diye bahseder.

 

Yoros Kalesi'nin, kesin olmamakla birlikte Orta Bizans devrinde 12. yüzyılın başlarında inşa edildiği tahmin edilmektedir. Bununla beraber, kalenin doğu yönüne bakan girişin her iki yanındaki kulelerde yer alan kitabelere dayandırılarak, 13. yüzyılın ikinci yarısında inşa edildiği görüşü de savunulmaktadır. 14. yüzyılın ikinci yarısının başlarında, Boğaz’da cereyan ettiği bilinen bir deniz savaşından sonra bir müddet Cenevizlerin eline geçmiş olduğu düşünülmektedir. Kale, yüzyılın sonlarına doğru Yıldırım Bayezid tarafından fethedilerek Osmanlılara geçmiştir. Aşık paşazade de bu tarih 1391 olarak verilmektedir. Osmanlı döneminde kalenin içine mescit, daha sonraları da bir hamam ve çeşme inşa edilmiştir.

 

 

Kaynak: Yoros Kalesi Kazılarında Bulunan Osmanlı Dönemi Sikkeleri, Doç. Dr. F. Nalan TÜRKMEN, Ömer ÇEPNİOĞLU.