Osmani ve Nuruosmani adlarıyla da bilinen ve "Osmanlı'nın nuru" anlamına gelen Nuruosmaniye Camii, kendi adıyla anılan semttedir. Külliyenin yapımına 1748 yılında Sultan I. Mahmut döneminde başlanmış; 1755 yılında, III. Osman döneminde tamamlanmıştır. Mimarı, Mustafa Ağa'dır.
Görsel: Dünya Edebiyatında İstanbul, Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, 2010
İstanbul’un önemli ticaret merkezlerinden Kapalıçarşı girişinde yer alan Nuruosmaniye Külliyesi; iki kapılı geniş bir dış avlu ile çevrilidir. Medrese, imaret, kütüphane, türbe, muvakkit odası, sebil, çeşme gibi müştemilâtı ile çevresinde dükkânları ve hanı vardır.
Görsel: Nuruosmaniye Cami Çeşmesi, 1894, Ziya Ağaoğulları koleksiyonu
Barok üslûbun etkisiyle meydana gelen bu karakteristik caminin iç avlusu, klasik plan esasından bütünüyle ayrılmıştır. Yarım daire şeklinde 12 sütunun üzerine oturan 14 kubbesi bulunmaktadır.
Fotoğraf: Gülcan Acar
Caminin iç kısmı kare plân üzerine yapılmıştır ve mihrabı çıkıntılıdır. Çapı hayli geniş olan yüksek kubbe, duvarlar üzerine oturan kemerler tarafından taşınmaktadır. Cami, beş sıra halinde 174 pencere tarafından aydınlatılmaktadır. Pencereler alçıdan ve barok stilindedir.
Fotoğraf: Gülcan Acar
Kubbe kemerlerinin duvar üzerindeki bitiminde bir kuşak halinde Fetih suresi yazılıdır. Caminin dış tarafındaki ayetler Yedikulelizâde Seyyid Abdülhalim tarafından yazılmıştır. Celi hatlar ise Bursalı Müzehhib Ali Ağa ile Kâtipzâde Mehmed Refi Efendi'nin eserleridir.
Nuruosmaniye Külliyesi, 18. yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu’nun Batı ile artan diplomatik, kültürel ve ticari ilişkilerinin bir yansıması olarak devletin başkentinde, Avrupa Barok ve Rokoko tarzlarının etkisinin görülmeye başladığı bir dönemde inşa edilmiştir. Mekâna hâkim ana kubbesi, hünkâr mahfili, eğrisel kemerleri ile klasik Osmanlı formu ile Batı’nın mimari ve süsleme detaylarının en iyi şekilde sentezlendiği bir yapı olması nedeniyle üniktir. Bu yönleriyle dünya mirası olarak önerilen Nuruosmaniye Külliyesi, 2016 yılında UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’ne dahil edilmiştir.
Kaynaklar:
Fatih Kaymakamlığı.
Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü.